W skrócie: Przejście kombinowane to otwór w przegrodzie, przez który przechodzi kilka rodzajów instalacji naraz (kable, trasy kablowe, rury metalowe, rury palne). Uszczelnia się go płytami z wełny mineralnej o gęstości i grubości z dokumentu odniesienia (typowo ≥ 140–150 kg/m³, 2 × 50–60 mm), a następnie pokrywa pastą ogniochronną (np. Flame Cabel Pasta A) po obu stronach przegrody, z zakładem na kable, korytka i ścianę. Rury palne dodatkowo wymagają kołnierza lub opaski. Klasa EI 120 jest osiągalna w ścianach i stropach masywnych – pod warunkiem zachowania grubości warstw i zakładów z oceny technicznej.
Kiedy stosuje się przejście kombinowane
W rozdzielniach, szachtach, serwerowniach i pomieszczeniach technicznych przez jedną ścianę przechodzą obok siebie trasy kablowe, rury CO, wentylacja i kanalizacja. Wykonywanie osobnego przejścia dla każdej instalacji jest niepraktyczne, dlatego dokumenty odniesienia systemów na bazie wełny mineralnej przewidują duże otwory (nawet do ok. 1,2 × 2,0 m) uszczelniane w całości. To najbardziej uniwersalny system PPOŻ, ale też ten, w którym najłatwiej o błąd wykonawczy – niewidoczny po zamknięciu otworu, a decydujący o klasie.
Przekrój przejścia: dwie warstwy płyt wełny w otworze, przez nie rury w izolacji i korytko kablowe
Gotowe przejście: pasta na wełnie i instalacjach, kołnierz na rurze palnej, tabliczka identyfikacyjna
Materiały i narzędzia
| Element | Wymagania (typowe – sprawdź w KOT/ETA systemu) | Uwagi |
|---|---|---|
| Płyty z wełny mineralnej | gęstość ≥ 140–150 kg/m³, klasa reakcji na ogień A1, grubość 50–60 mm; zwykle 2 warstwy = grubość ≥ 100–120 mm | Nie stosować wełny szklanej ani mat o niskiej gęstości – nie utrzymają się w otworze i nie zapewnią izolacyjności. |
| Pasta ogniochronna (np. Flame Cabel Pasta A, Promastop-CC, Pacifyre FPM) | nakładana na wełnę, kable i przegrodę w grubości ok. 1–2 mm na mokro; zużycie ok. 1,5–2,5 kg/m² | Pasta A jest przeznaczona do zabezpieczania wełny w przejściach; do rur metalowych stosuje się Pastę I. |
| Farba ogniochronna do kabli | na kablach w zakładzie po obu stronach przegrody (jeśli wymaga tego system) | Farba pęczniejąca ogranicza rozprzestrzenianie ognia po izolacji kabla. |
| Kołnierze / opaski | na każdą rurę palną w przejściu | Klasa kołnierza musi odpowiadać klasie całego przejścia. |
| Narzędzia | nóż do wełny, pędzel/szpachla/pistolet do pasty, miarka, grubościomierz mokry, rękawice, okulary | Pasta jest wodorozcieńczalna – narzędzia myje się wodą. |
Wykonanie krok po kroku
Sprawdź przegrodę i projekt. Zmierz otwór (szerokość × wysokość), grubość ściany lub stropu i ustal wymaganą klasę (np. EI 120 dla oddzielenia przeciwpożarowego). Porównaj z zakresem stosowania systemu: maksymalny wymiar otworu, minimalna grubość przegrody, dopuszczalne instalacje.
Uporządkuj instalacje. Kable i trasy powinny być trwale zamocowane po obu stronach przegrody (uchwyt w odległości podanej w KOT, zwykle ≤ 300–500 mm od lica), aby nie obciążały uszczelnienia. Zachowaj minimalne odstępy między wiązkami a krawędzią otworu i między sobą – to warunek wtłoczenia wełny.
Oczyść otwór z pyłu, luźnej zaprawy i resztek tworzyw. Krawędzie muszą być pełne – wełna dociskana do kruszącej się cegły nie utrzyma się.
Dotnij płyty wełny z naddatkiem 5–10 mm na stronę, aby weszły „na wcisk”. Wycinaj otwory pod instalacje – wokół kabli i rur wełna musi ściśle przylegać; szczeliny wypełniaj paskami wełny lub pastą.
Ułóż warstwy. Pierwszą warstwę wsuń do lica jednej strony przegrody, drugą do lica drugiej strony (układ 2 × 60 mm w ścianie 120 mm) lub tak, jak przewiduje ocena techniczna. Spoiny płyt w kolejnych warstwach przesuń względem siebie.
Nałóż pastę ogniochronną na całą powierzchnię wełny po obu stronach przegrody z zakładem na ścianę/strop (typowo ≥ 10–20 mm) i na kable, korytka oraz rury (typowo 100–150 mm od lica – wartość z KOT). Warstwa ma być ciągła, bez prześwitów; zwykle 1–2 mm na mokro. Kontroluj grubość grzebieniem.
Zabezpiecz kable farbą na odcinku wymaganym przez system (jeśli dotyczy) i zamontuj kołnierze na rurach palnych na powierzchni pasty lub bezpośrednio na przegrodzie – zgodnie z instrukcją.
Oznacz i udokumentuj. Przyklej metryczkę z nazwą systemu, klasą, datą i wykonawcą; wykonaj zdjęcia przed zamknięciem i po; wpisz przejście do listy przejść PPOŻ obiektu z numerem oceny technicznej.
Pasta nakładana szpachlą na wełnę – ciągła warstwa z zakładem na przegrodę
Kable i korytko zabezpieczone farbą ogniochronną w zakładzie przy przegrodzie
Parametry, które decydują o klasie
Odbiory przejść ppoż. najczęściej kończą się poprawkami z trzech powodów: za mało wełny, za cienka pasta, brak zakładu na instalacjach. Warto znać liczby, które będzie sprawdzał rzeczoznawca:
- Gęstość i grubość wełny – 150 kg/m³ i 2 × 60 mm to typowa konfiguracja na EI 120 w ścianie masywnej; na EI 60 wystarczy często 1 × 60 mm z pastą z obu stron. Producenci wymagają wełny o deklarowanej gęstości – potwierdza ją etykieta opakowania.
- Grubość pasty – w KOT podana jako grubość mokra (np. 1 mm) lub sucha; nakładanie „na przetarcie” nie daje klasy.
- Zakład na kablach – pasta (i farba, jeśli wymagana) musi sięgać na kable i korytka na określoną odległość od lica przegrody; brak zakładu to najczęstsza uwaga w protokole.
- Wypełnienie kabli – maksymalny stopień wypełnienia otworu instalacjami (często ≤ 60 %) i maksymalny wymiar wiązki; zbyt gęsta wiązka nie da się obłożyć wełną.
- Podparcie instalacji – kable muszą wisieć na uchwytach, nie na wełnie; zapadające się przejście traci szczelność.
Pasta z kartusza nakładana na styki instalacji z wełną – potem rozprowadzana szpachlą
Przejście przez strop: rury w otulinie z wełny, pasta na wełnie i zakład na izolacji
Wartości liczbowe w tym artykule są typowe dla systemów dostępnych na rynku i służą orientacji. Obowiązujące wymagania – gęstość i grubość wełny, grubość powłoki, zakłady, dopuszczalne instalacje i wymiary otworu – zawsze bierz z aktualnej Krajowej lub Europejskiej Oceny Technicznej wybranego systemu i instrukcji producenta.
Alternatywy dla wełny z pastą
Pianka ogniochronna
Dwuskładnikowa pianka pęczniejąca wtryskiwana w otwór wokół wiązki kabli. Bardzo szybka, dobra do małych i średnich otworów o nieregularnym kształcie, umożliwia późniejsze dokładanie kabli. Klasa zależy od grubości przegrody i wypełnienia.
Zaprawa ogniochronna
Sucha mieszanka na bazie gipsu lub cementu z dodatkami, zalewana w szalunku. Trwałe, twarde przejście w stropach i ścianach; brak możliwości łatwej rozbudowy – każde nowe przejście trzeba wykuć i uzupełnić.
Bloczki i poduszki ogniochronne
Elementy pęczniejące układane w otworze jak cegły lub wkładane między kable. Rozbieralne, dobre w serwerowniach i tam, gdzie instalacje często się zmieniają. Wyższy koszt materiału.
Kasety i przepusty kablowe
Systemowe przepusty z modułami uszczelniającymi, montowane na etapie budowy. Najdroższe, ale dają przejście gazo- i wodoszczelne oraz łatwą dokumentację.
Pianka ogniochronna – alternatywa dla wełny przy małych otworach z wiązkami kabli
Dokumentacja na odbiór
Do każdego przejścia kombinowanego przygotuj: numer i lokalizację przejścia (np. na rzucie kondygnacji), nazwę systemu i numer KOT/ETA, deklaracje właściwości użytkowych lub krajowe deklaracje dla wełny, pasty, farby i kołnierzy, zdjęcia z każdego etapu, oświadczenie wykonawcy o zgodności z instrukcją oraz metryczkę na przejściu. Taki komplet skraca odbiór z PSP i jest wymagany przez ubezpieczycieli przy większych obiektach.
Najczęstsze pytania
Jaka wełna mineralna do przejść ppoż.?
Wełna skalna w płytach o gęstości podanej w ocenie technicznej systemu – najczęściej co najmniej 140–150 kg/m³, klasa reakcji na ogień A1. Miękkie maty i wełna szklana nie są dopuszczone.
Czy pasta ogniochronna wystarczy bez wełny?
Nie – pasta jest powłoką, która zabezpiecza wełnę i tworzy zakład na instalacjach. Wypełnieniem otworu jest wełna (lub zaprawa, pianka). Wyjątkiem są bardzo małe szczeliny (kilka–kilkanaście mm), które można wypełnić samą masą pęczniejącą zgodnie z jej oceną techniczną.
Czy można później dołożyć kable do gotowego przejścia?
Tak, ale wymaga to naruszenia uszczelnienia: wycięcia wełny, ułożenia nowych kabli, uzupełnienia wełny i ponownego nałożenia pasty z zakładem. Po każdej zmianie aktualizuje się metryczkę. Tam, gdzie zmiany są częste, lepiej sprawdzają się bloczki lub pianka.
Jak gruba ma być warstwa pasty ogniochronnej?
Zwykle 1–2 mm na mokro (ok. 1,5–2,5 kg/m²), nakładana w jednej lub dwóch warstwach do uzyskania ciągłej powłoki bez prześwitów – dokładna wartość z instrukcji systemu.
Ile czasu schnie pasta ogniochronna?
Pasty wodorozcieńczalne schną powierzchniowo w kilka godzin, pełną wytrzymałość osiągają po 24–72 h zależnie od grubości warstwy, temperatury i wilgotności. W tym czasie chronić przed wodą.
Powiązane poradniki
- Przejścia rur palnych PVC, PP i PE przez ściany i stropy – kołnierz czy opaska ogniochronna?
- Klasy odporności ogniowej EI, E, I, R – co oznaczają EI 60, EI 120 i R 120
- Bierna ochrona przeciwpożarowa budynku – przegląd systemów i produktów