Malowanie ogniochronne konstrukcji stalowych krok po kroku – podłoże, grunt, farba pęczniejąca i odbiór

Data dodania: 07-10-2026

Jak wykonać malowanie ogniochronne konstrukcji stalowych zgodnie z oceną techniczną farby: przygotowanie podłoża, dobór gruntu, konstrukcje ocynkowane, warunki na budowie, nakładanie farby pęczniejącej, pomiar grubości i dokumenty do odbioru.

W skrócie: Malowanie ogniochronne konstrukcji stalowych to system trzech warstw: grunt antykorozyjny, farba pęczniejąca w grubości odczytanej z oceny technicznej (ETA) i – zależnie od środowiska – powłoka nawierzchniowa. O skuteczności decydują: podłoże oczyszczone zwykle do Sa 2½, grunt zgodny z ETA farby, warunki (wilgotność do 80 %, stal co najmniej 3 °C powyżej punktu rosy), grubość suchej powłoki potwierdzona pomiarami i komplet dokumentów do odbioru.

Malowanie ogniochronne konstrukcji stalowych – poradnik MT Technika

W tym poradniku

Na czym polega malowanie ogniochronne

Farba pęczniejąca (intumescentna) w normalnych warunkach wygląda jak zwykła powłoka. W pożarze reaguje chemicznie: pęcznieje i tworzy warstwę izolacyjną, która spowalnia nagrzewanie stali tak, by przez wymagany czas nie osiągnęła ona temperatury krytycznej. Słup czy belka zachowują wtedy nośność przez 15–120 minut, a w przypadku niektórych systemów dłużej (ETA 20/1258 dla Promapaint SC3 obejmuje klasy do R 150) – zależnie od farby, grubości powłoki i masywności profilu.

Ocena techniczna farby opisuje cały system: dopuszczone grunty, grubości warstwy pęczniejącej dla każdej klasy R, temperatury krytycznej i wskaźnika masywności U/A oraz dopuszczone powłoki nawierzchniowe. Na budowie trzeba odtworzyć dokładnie ten system – inny grunt, za gruba nawierzchnia czy za cienka warstwa podważają klasę odporności ogniowej. Jak wybrać metodę i grubość, opisujemy w poradnikach zabezpieczenie konstrukcji stalowej do R 120 i temperatura krytyczna stali i wskaźnik U/A. Tutaj zajmujemy się wykonaniem.

System powłok: grunt, farba pęczniejąca, nawierzchnia

Belka stalowa z warstwami systemu ogniochronnego: grunt, farba pęczniejąca, powłoka nawierzchniowa

Układ warstw na dwuteowniku: farba podkładowa (antykorozyjna) → farba pęczniejąca → farba nawierzchniowa (render: Carboline)

Warstwa	Zadanie	Grubość – przykłady z kart	Na co uważać
Grunt (podkład antykorozyjny)	ochrona przed korozją, przyczepność farby pęczniejącej	60–120 µm – grunty epoksydowe w systemie Flame Stal	tylko grunty dopuszczone w ETA farby lub potwierdzone testem zgodności
Farba pęczniejąca	izolacja termiczna stali w pożarze	z tabel ETA – od kilkuset mikrometrów do kilku milimetrów	osobna grubość dla każdego profilu: klasa R, U/A, temperatura krytyczna
Powłoka nawierzchniowa	ochrona przed wilgocią, UV i korozją, kolor	60–120 µm w systemie Flame Stal; dla Promapaint SC3 nawierzchnia ogólnego typu maks. 90 µm	zbyt gruba nawierzchnia może utrudnić pęcznienie – tylko produkty i grubości z ETA

Środowisko użytkowania: typy X, Y, Z1, Z2

Oceny techniczne farb pęczniejących (EAD 350402-00-1106, dawniej ETAG 018-2) przypisują systemowi typ środowiska:

Typ	Gdzie można stosować
X	wszystkie warunki: wewnątrz, w strefach półotwartych i na zewnątrz
Y	wewnątrz i w strefach półotwartych – także przy temperaturach ujemnych, ale bez deszczu i z ograniczonym UV
Z1	wewnątrz, bez temperatur ujemnych, przy wysokiej wilgotności
Z2	wewnątrz, bez temperatur ujemnych, przy pozostałych klasach wilgotności

System spełniający wymagania X spełnia też Y, Z1 i Z2. Dla wnętrz typu Z2 powłoka nawierzchniowa na Promapaint SC3 jest opcjonalna; na zewnątrz, w strefach półotwartych i przy wysokiej wilgotności – konieczna. Kategorie korozyjności C1–C5 (PN-EN ISO 12944) to osobne kryterium: decydują o gruncie i grubości nawierzchni (zob. poradnik o ochronie przed korozją).

Krok 1: przygotowanie podłoża

Oczyszczenie strumieniowo-ścierne do Sa 2½ (PN-EN ISO 8501-1) – na takim podłożu oparte są tabele ETA Promapaint SC3, ten sam stopień podaje karta Firefilm FC2. Karta technologiczna Flame Stal dopuszcza Sa 2½ lub Sa 2 przy chropowatości ok. 40–60 µm.

Krawędzie i spoiny – przed czyszczeniem zaokrąglić ostre krawędzie i usunąć odpryski spawalnicze.

Gruntowanie bez zwłoki – karta Flame Stal wymaga gruntu najpóźniej 6 godzin po oczyszczeniu, wytyczne Promat mówią o 4 godzinach. Firefilm FC2, który w środowiskach C1–C2 sam pełni rolę podkładu, nakłada się do 2 tygodni od obróbki strumieniowo-ściernej.

Czysto, sucho, bez tłuszczu – usunąć olej, smar, pył, mleczko cementowe i sole cynku. Do odtłuszczania nie używa się rozcieńczalników do farb, bo rozmazują zanieczyszczenia – tylko środków do tego przeznaczonych.

Poprawki po montażu – uszkodzenia gruntu i połączenia montażowe oczyścić (min. St 2 wg karty Flame Stal), odtłuścić i uzupełnić tym samym gruntem.

Krok 2: grunt zgodny z oceną techniczną

Grunt jest częścią systemu ogniochronnego. W pożarze musi utrzymać pęczniejącą warstwę na stali – nie może mięknąć, spływać ani się łuszczyć. Dlatego stosuje się wyłącznie grunty z listy w ETA farby albo z dopuszczonej grupy (rodziny), w podanym zakresie grubości.

Farba	Grunty według kart producentów	Uwagi
Flame Stal FireProof Solvent	epoksydowe 2K (także z fosforanem cynku i bogate w cynk), 60–120 µm; lista nazw handlowych w karcie technologicznej	na stali ocynkowanej – epoksydowa powłoka wiążąca 60–150 µm
Promapaint SC3	rodziny: alkidowe, epoksydowe 2K, krzemianowo-cynkowe (z międzywarstwą epoksydową), epoksydowe bogate w cynk, jednoskładnikowe 96 % cynku	inne grunty – po teście zgodności
Firefilm FC2	w środowiskach C1–C2 bez gruntu – sam jest podkładem	grunty bogate w cynk i przemalowanie starych powłok – po konsultacji z producentem
Nullifire SC803	epoksydowe 1K lub 2K według ETA	nie na grunty termoplastyczne; nie bezpośrednio na ocynk ani grunty z pyłem cynkowym
Charflame	grunt zatwierdzony w ETA, z klasą reakcji na ogień B-s2,d0	z gruntów bogatych w cynk usunąć sole cynku

Grubość gruntu zmierz i zapisz przed nałożeniem farby pęczniejącej – później odejmuje się ją od wyniku pomiaru całego systemu. Gdy konstrukcja ma już podkład nieznanego pochodzenia (np. z wytwórni), wykonuje się test zgodności: metodą siatki nacięć (PN-EN ISO 2409) lub odrywania (PN-EN ISO 16276-1), a w razie wątpliwości – próbę ogniową u producenta farby. Wytyczne Promat wymagają takiej weryfikacji m.in. dla istniejących powłok grubszych niż 90 µm.

Konstrukcje ocynkowane – o czym pamiętać

Malowanie ogniochronne konstrukcji ocynkowanych jest możliwe, ale wymaga dodatkowych kroków:

Świeży ocynk jest gładki i czysty – w pierwszych 24–72 godzinach po cynkowaniu może sprawiać problemy z przyczepnością; wystarcza zwykle lekkie zmatowienie powierzchni (wytyczne Promat).
Ocynk zwietrzały (co najmniej rok na zewnątrz) przyjmuje farbę dobrze, bo produkty korozji cynku tworzą zwartą, nierozpuszczalną warstwę.
Sole cynku (biały nalot) i pozostałości pasywacji trzeba usunąć: mycie detergentem, odtłuszczenie (PN-EN ISO 8504), spłukanie czystą wodą. Jeśli soli nie da się usunąć w całości, jedynym pewnym wyjściem jest zdjęcie powłoki cynkowej i ponowne gruntowanie.
Warstwa sczepna – na świeży ocynk i przy wysokiej wilgotności Promat zaleca grunt zwiększający przyczepność (np. TY-ROX, 100–150 g/m²); w systemie Flame Stal stosuje się epoksydową powłokę wiążącą 60–150 µm.
Nie każda farba się nadaje – Nullifire SC803 nie jest przeznaczony do nakładania bezpośrednio na ocynk; przy Firefilm FC2 ocynkowane śruby po odtłuszczeniu można malować bez dodatkowego przygotowania, a inne powierzchnie ocynkowane – po konsultacji z producentem.

Na konstrukcjach ocynkowanych przed malowaniem całości wykonaj powierzchnię próbną i test przyczepności. Karta technologiczna Flame Stal zawiera wzór protokołu oceny powłoki cynkowej (m.in. obecność białej rdzy, grubość cynku wg PN-EN ISO 2808).

Krok 3: warunki na budowie

Farby pęczniejące – zwłaszcza wodorozcieńczalne – są wrażliwe na wilgoć i kondensację. Warunki mierzy się i zapisuje co najmniej dwa razy dziennie, na początku i na końcu zmiany (wytyczne Promat); karta Flame Stal przewiduje osobny formularz pomiarów klimatycznych.

Parametr	Promapaint SC3 (wodna)	Nullifire SC803 (wodna)	Firefilm FC2 (hybrydowa 2K)	Flame Stal (rozpuszczalnikowa)
Temperatura powietrza	10–35 °C	powyżej 5 °C (powietrze i stal)	od −5 do 35 °C	wg karty; przy 10 °C czasy schnięcia dwa razy dłuższe, powyżej 30 °C ryzyko wad powłoki
Wilgotność względna	maks. 80 %	poniżej 80 %	do 95 %	maks. 80 %
Temperatura stali	≥ punkt rosy + 3 °C	≥ punkt rosy + 3 °C	≥ punkt rosy + 3 °C	≥ punkt rosy + 3 °C

Punkt rosy to temperatura, przy której para wodna z powietrza zaczyna się skraplać. Jeśli stal jest chłodniejsza niż punkt rosy powiększony o 3 °C (w karcie Charflame – o 4 °C), na powierzchni może powstać niewidoczny film wody: farba traci przyczepność, pojawiają się pęcherze. Orientacyjnie:

Temperatura powietrza	wilgotność 60 %	wilgotność 70 %	wilgotność 80 %
10 °C	punkt rosy 2,6 °C stal ≥ 5,6 °C	punkt rosy 4,8 °C stal ≥ 7,8 °C	punkt rosy 6,7 °C stal ≥ 9,7 °C
15 °C	punkt rosy 7,3 °C stal ≥ 10,3 °C	punkt rosy 9,6 °C stal ≥ 12,6 °C	punkt rosy 11,6 °C stal ≥ 14,6 °C
20 °C	punkt rosy 12,0 °C stal ≥ 15,0 °C	punkt rosy 14,4 °C stal ≥ 17,4 °C	punkt rosy 16,4 °C stal ≥ 19,4 °C
25 °C	punkt rosy 16,7 °C stal ≥ 19,7 °C	punkt rosy 19,1 °C stal ≥ 22,1 °C	punkt rosy 21,3 °C stal ≥ 24,3 °C

Punkt rosy obliczony wzorem Magnusa. Na budowie mierz higrometrem i termometrem przykładanym do stali – w kilku miejscach konstrukcji.

Schnięcie farb wodnych najbardziej przyspiesza ruch powietrza – wytyczne Promat wskazują, że przepływ ok. 2 m/s wyraźnie poprawia schnięcie przy wysokiej wilgotności. Świeżą powłokę chroń przed deszczem, kondensacją i wodą stojącą. Pamiętaj, że system uzyskuje deklarowaną odporność środowiskową dopiero po pełnym utwardzeniu.

Krok 4: nakładanie farby pęczniejącej

Mieszanie. Farbę miesza się mechanicznie w całym opakowaniu: Flame Stal 3–5 minut mieszadłem ok. 500 obr./min, Promapaint SC3 1–2 minuty wolnoobrotowym mieszadłem (ręczne mieszanie nie jest zalecane). Firefilm FC2 to zestaw dwuskładnikowy – składniki łączy się w proporcji 100:12 wagowo i zużywa w ciągu ok. 60 minut (20–25 °C).

Rozcieńczanie tylko w granicach z karty: Flame Stal – wyłącznie rozcieńczalnikiem wskazanym przez producenta, maks. 3–5 % obj.; SC3 – czystą wodą, maks. 5 % (wtedy trzeba przeliczyć grubość suchej powłoki); SC803 nie wymaga rozcieńczania.

Metoda. Najlepszą jakość i wydajność daje natrysk bezpowietrzny (airless); pędzel i wałek stosuje się na małych powierzchniach i do poprawek – schnięcie po pędzlu jest ok. 20 % dłuższe. Karty Flame Stal, SC3 i SC803 zalecają wyjęcie filtrów z pompy i pistoletu.

Parametr natrysku	Flame Stal	Promapaint SC3	Nullifire SC803
Pompa	przełożenie min. 38:1, optymalnie 60:1	przełożenie min. 30:1; ciśnienie na dyszy min. 175 bar	ciśnienie robocze 180–200 bar
Dysza	0,017–0,023″, kąt 20–50°	0,025–0,031″, samoczyszcząca, bez dyfuzora	0,019–0,021″, kąt 20–40°
Wąż	3/8″ (końcówka ok. 2 m 1/4″)	3/8″ (10 mm), maks. 50 m	3/8″ (10 mm), maks. 60 m

Ile na jedną warstwę i kiedy następna

Farba	Maksymalnie jednorazowo	Odstęp do kolejnej warstwy (ok. 20 °C)	Do powłoki nawierzchniowej
Flame Stal	do 1 mm na mokro	3 h (warstwa 0,5 mm) – 8 h (1 mm); przy 10 °C dwa razy dłużej	12 h (0,5 mm) – 36 h (1 mm) przy 20 °C
Promapaint SC3	natrysk: 700 µm na sucho (ok. 1020 µm na mokro); pędzel, wałek: 350 µm na sucho	ok. 8 h (20 °C, 50 % RH)	po wyschnięciu i pomiarze grubości
Firefilm FC2	1,0 mm na sucho (do 1,17 mm na mokro)	min. 1 h	min. 24 h
Nullifire SC803	natrysk: do 1,2 mm na mokro; pędzel, wałek: do 1 mm	od ok. 1,5 h do 18 h – wg tabeli producenta (temperatura, wilgotność, grubość)	min. 16 h od ostatniej warstwy

Cienkie warstwy (np. grubość minimalną) Flame Stal nakłada się jednorazowo, a większe grubości buduje kilkoma warstwami. Uważaj na wewnętrzne naroża półek i środnika – łatwo tam o nadmiar farby i słabszy przepływ powietrza. Na jednym elemencie nie łączy się różnych farb pęczniejących.

Krok 5: kontrola grubości – na mokro i na sucho

Grubość mokrej warstwy (WFT) sprawdza się grzebieniem na bieżąco, w trakcie malowania – to najlepszy moment na korektę. Grubość suchej powłoki (DFT) wynika z zawartości części stałych:

DFT = WFT × zawartość części stałych (obj. %) / 100Dla Promapaint SC3 producent podaje uproszczenie DFT ≈ 0,69 × WFT. Firefilm FC2 ma 85 % obj. części stałych, więc 1,17 mm na mokro daje ok. 1,0 mm na sucho.

Po wyschnięciu grubość suchej powłoki mierzy się grubościomierzem elektromagnetycznym (PN-EN ISO 2808), najlepiej z pamięcią i funkcją średniej. Od odczytu odejmuje się grubość gruntu zmierzoną wcześniej oraz grubość nawierzchni, jeśli już jest. Liczbę i rozmieszczenie odczytów podają wytyczne producenta:

Punkty pomiaru grubości suchej powłoki ogniochronnej DFT na dwuteowniku – liczba odczytów na metr

Gdzie i ile razy mierzyć grubość suchej powłoki na dwuteowniku

Kryteria akceptacji (średnia, wartości minimalne) określa specyfikacja projektu i producent farby. Niedobór grubości najłatwiej uzupełnić przed nałożeniem nawierzchni. Po jej nałożeniu dokładanie farby pęczniejącej wymaga uzgodnienia z producentem, a w skrajnym przypadku – usunięcia powłok i wykonania systemu od nowa.

Krok 6: powłoka nawierzchniowa

Kiedy: na zewnątrz (typ X), w strefach półotwartych (Y), przy wysokiej wilgotności (Z1) i w kategoriach korozyjności C3–C5. We wnętrzach Z2 zależy to od systemu – dla Promapaint SC3 nawierzchnia jest wtedy opcjonalna, np. dla koloru.
Po czym: dopiero po wyschnięciu farby pęczniejącej i pomiarze jej grubości – Flame Stal zwykle 12–48 h od zakończenia malowania, Firefilm FC2 min. 24 h, SC803 min. 16 h.
Jak grubo: według ETA. Przykład Flame Stal: nawierzchnia poliuretanowa min. 60 µm we wnętrzach (Z1, Z2, C3), 80 µm dla Y, 120 µm na zewnątrz (X) i w C4–C5; ciemne kolory matowe – dwie warstwy, łącznie min. 120 µm. Dla Promapaint SC3 nawierzchnia ogólnego typu nie może przekraczać 90 µm.
Naprawy: każde uszkodzenie nawierzchni naprawia się od razu – inaczej wilgoć dociera do farby pęczniejącej.

Odbiór, dokumenty i konserwacja

Zabezpieczenie ogniochronne odbiera się na podstawie dokumentów, nie „na oko”. Przygotuj:

ocenę techniczną (ETA) i deklarację właściwości użytkowych farby – znajdziesz je w naszej bibliotece dokumentów;
specyfikację malowania: profile, U/A, klasa R, temperatura krytyczna i wymagana grubość DFT dla każdego elementu;
protokoły: przygotowania podłoża, grubości gruntu, pomiarów WFT i DFT, warunków klimatycznych oraz dziennik prac;
protokoły powierzchni referencyjnych – karta Flame Stal podaje ich liczbę zależnie od wielkości konstrukcji (np. do 2000 m² – 3 powierzchnie);
informację o zabezpieczeniu na obiekcie lub wpis do dziennika budowy: nazwa zestawu według ETA, klasa odporności ogniowej, wykonawca, data wykonania i protokół odbioru.

Powłokę trzeba też utrzymywać. Wytyczne Promat zalecają przeglądy zwykle co dwa lata, a uszkodzenia naprawia się według procedury producenta – np. dla SC3 odsłonięta stal na powierzchni powyżej 7 cm² wymaga oczyszczenia do Sa 2½, mniejsze ubytki – do St 3, a nowej warstwy pęczniejącej nie nakłada się na fragmenty pokryte nawierzchnią. Naprawa systemu Flame Stal w trakcie eksploatacji wymaga opracowania technologii naprawy.

Ile farby potrzeba – przykład

Powierzchnia do malowania to obwód profilu w obrysie razy długość elementów. Zużycie teoretyczne podaje karta: Promapaint SC3 – ok. 1,85 kg/m² na każdy 1 mm suchej powłoki, Firefilm FC2 – ok. 1,75 kg/m² przy 1 mm. Do tego straty: wytyczne Promat podają orientacyjnie ok. 10 % przy pędzlu i wałku oraz ok. 30 % przy natrysku.

100 m belek IPE 300 pod stropem, R 60, 500 °C, Promapaint SC3	Wynik
Powierzchnia (obwód 3-stronny 1,036 m²/m × 100 m)	103,6 m²
Grubość DFT z ETA 20/1258 (U/A ≈ 193 m⁻¹)	1,845 mm
Zużycie teoretyczne: 103,6 × 1,845 × 1,85	ok. 354 kg
Z naddatkiem na straty natrysku (+30 %)	ok. 460 kg – 19 opakowań po 25 kg

Kalkulator U/A robi to automatycznie dla dowolnego profilu i całego zestawienia. Koszt wykonania zależy głównie od grubości (klasa R i masywność profili), powierzchni, dostępu (rusztowania, podnośniki), warunków na budowie i liczby warstw – dlatego wycenia się go na podstawie zestawienia profili. Prześlij nam zestawienie, a dobierzemy farbę i policzymy potrzebny materiał.

Najczęstsze błędy przy malowaniu ogniochronnym

Stal za zimna względem punktu rosy – film wody pod farbą to pęcherze i odspojenia.
Za gruba warstwa na raz – spływanie, pęknięcia, niedoschnięte wnętrze powłoki. Trzymaj się maksimów z karty.
Brak zapisu grubości gruntu – potem nie da się rzetelnie policzyć grubości farby pęczniejącej.
Nawierzchnia za wcześnie lub za grubo – zamyka wilgoć w farbie albo ogranicza pęcznienie.
Rozcieńczanie „na oko” i mieszanie ręczne – zmienia zawartość części stałych, a więc grubość suchej powłoki.
Świeży ocynk bez przygotowania – sole cynku i słaba przyczepność.
Dwie różne farby pęczniejące na jednym elemencie albo poprawki innym produktem.
Świeża powłoka bez osłony przed deszczem i kondensacją – szczególnie przy farbach wodnych.

Najczęstsze pytania

Jaka grubość farby ogniochronnej na stal?

Nie ma jednej grubości – odczytuje się ją z tabel w ETA konkretnej farby dla klasy R, wskaźnika masywności U/A profilu i temperatury krytycznej. Przykładowo dla Promapaint SC3 i belki IPE 300 pod stropem przy 500 °C: R 30 i R 60 – 1,845 mm, R 90 – 3,064 mm, R 120 – 5,155 mm. Grubość dla swojego profilu sprawdzisz w kalkulatorze U/A.

Czy farbą pęczniejącą można malować stal ocynkowaną?

Tak, jeśli dopuszcza to ETA systemu i powierzchnia jest właściwie przygotowana: bez soli cynku, odtłuszczona, często z gruntem zwiększającym przyczepność lub epoksydową powłoką wiążącą. Nie każda farba się nadaje – np. Nullifire SC803 nie jest przeznaczony do nakładania bezpośrednio na ocynk.

W jakiej temperaturze można malować farbą ogniochronną?

Zależy od produktu: Promapaint SC3 – 10–35 °C, Nullifire SC803 – powyżej 5 °C, Firefilm FC2 – od −5 °C. Zawsze stal musi być co najmniej 3 °C cieplejsza od punktu rosy, a dla farb wodnych wilgotność powietrza nie może przekraczać 80 %.

Czy po malowaniu ogniochronnym trzeba nałożyć farbę nawierzchniową?

Na zewnątrz, w strefach półotwartych, przy dużej wilgotności i w wyższych kategoriach korozyjności – tak. We wnętrzach suchych (typ Z2) zależy to od systemu: dla Promapaint SC3 nawierzchnia jest wtedy opcjonalna, np. dla koloru.

Jak sprawdzić grubość powłoki ogniochronnej?

W trakcie malowania – grzebieniem do mokrej warstwy, po wyschnięciu – grubościomierzem elektromagnetycznym w siatce punktów (np. dwa odczyty na metr na każdej stronie środnika i na zewnętrznych powierzchniach półek, jeden na wewnętrznych). Od wyniku odejmuje się grubość gruntu i nawierzchni.

Ile kosztuje malowanie ogniochronne konstrukcji stalowych?

Koszt zależy od wymaganej klasy R, masywności profili (od niej zależy grubość farby), powierzchni, dostępu i liczby warstw. Materiał policzysz z karty – np. Promapaint SC3 zużywa ok. 1,85 kg/m² na każdy milimetr suchej powłoki, do tego straty przy natrysku. Prześlij zestawienie profili, przygotujemy wycenę.