W skrócie: Klasa odporności ogniowej opisuje, jak długo (w minutach) element budynku zachowuje określone właściwości w warunkach pożaru. R = nośność, E = szczelność ogniowa, I = izolacyjność. EI 120 oznacza, że przegroda (lub uszczelnienie przejścia instalacyjnego) przez 120 minut nie przepuszcza ognia i gorących gazów oraz nie nagrzewa się po stronie nieogrzewanej ponad dopuszczalny limit.
Skąd biorą się oznaczenia R, E, I
Klasyfikację ogniową elementów budynku w całej Unii Europejskiej opisuje norma PN-EN 13501-2. Producent bada element (ścianę, strop, kołnierz ogniochronny, przejście kablowe, zabezpieczony słup stalowy) w piecu według krzywej standardowej pożaru, a laboratorium notuje, po ilu minutach element przestaje spełniać każde z kryteriów. Wynik to litera (kryterium) i liczba (czas w minutach). W polskich przepisach budowlanych te same oznaczenia pojawiają się w Rozporządzeniu w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (dalej: WT).
| Symbol | Kryterium | Co dokładnie oznacza |
|---|---|---|
| R | Nośność ogniowa | Element konstrukcyjny (słup, belka, strop) przenosi obciążenia i nie ulega zniszczeniu przez zadany czas. Dotyczy konstrukcji nośnej. |
| E | Szczelność ogniowa | Przez element nie przedostają się płomienie ani gorące gazy na stronę nieogrzewaną (nie zapala się wata bawełniana, brak szczelin > 6/25 mm). |
| I | Izolacyjność ogniowa | Temperatura po stronie nieogrzewanej nie rośnie o więcej niż 140 °C (średnio) i 180 °C (punktowo). Chroni przed zapłonem materiałów po drugiej stronie. |
| W | Promieniowanie | Ograniczenie promieniowania cieplnego po stronie nieogrzewanej (istotne dla przeszkleń). |
| M | Oddziaływanie mechaniczne | Element wytrzymuje uderzenie po nagrzaniu (np. ściany oddzielenia w halach). |
| S | Dymoszczelność | Ograniczenie przepływu dymu (Sa – w temperaturze otoczenia, S200 – do 200 °C). Spotykane przy drzwiach i klapach. |
| C | Samozamykanie | Drzwi lub klapa zamykają się samoczynnie – klasyfikacja zamknięć. |
Liczba po literach to czas w minutach z szeregu: 15, 20, 30, 45, 60, 90, 120, 180, 240. Klasy zawsze są „zaokrąglane w dół” – element, który w badaniu wytrzymał 105 minut, dostaje klasę 90, a nie 120.
EI 60 czy EI 120 – jaka jest praktyczna różnica?
Dla użytkownika budynku różnica to godzina więcej na ewakuację i działania straży pożarnej. Dla projektanta i wykonawcy – zupełnie inne wymagania materiałowe. Uszczelnienie przejścia instalacyjnego klasy EI 120 wymaga zwykle grubszej warstwy wełny mineralnej lub masy, większej ilości materiału pęczniejącego w kołnierzu albo innej konfiguracji montażu niż to samo przejście w klasie EI 60. Dlatego nie wolno „dobierać na oko” – klasa musi wynikać z projektu, a produkt musi mieć tę klasę potwierdzoną w Krajowej Ocenie Technicznej (KOT), Europejskiej Ocenie Technicznej (ETA) lub klasyfikacji ogniowej dla konkretnej przegrody i średnicy.
EI 30
Ściany wewnętrzne w budynkach klasy B i C, lekkie przegrody korytarzowe, przejścia instalacyjne w tych ścianach.
EI 60
Ściany zewnętrzne i stropy w budynkach klasy B, oddzielenia przeciwpożarowe w budynkach klasy D i E, przejścia instalacyjne w stropach REI 60.
EI 120
Elementy oddzielenia przeciwpożarowego w budynkach klasy B i C – ściany między strefami pożarowymi, stropy nad garażami, przejścia rur i kabli przez te przegrody.
R 120 / R 240
Główna konstrukcja nośna w budynkach klasy B (R 120) i A (R 240) – słupy, rygle, stężenia. Zabezpiecza się je farbami pęczniejącymi, natryskami lub płytami.
Wymagania Warunków Technicznych – klasy budynku A–E
WT dzielą budynki na pięć klas odporności pożarowej (od A – najwyższe wymagania – do E – bez wymagań). Klasę budynku wyznacza się z jego wysokości, przeznaczenia (kategorie ZL I–V, PM, IN) i obciążenia ogniowego. Do każdej klasy przypisane są minimalne klasy odporności ogniowej elementów (§ 216 WT):
| Klasa budynku | Główna konstrukcja nośna | Konstrukcja dachu | Strop | Ściana zewnętrzna | Ściana wewnętrzna | Przekrycie dachu |
|---|---|---|---|---|---|---|
| A | R 240 | R 30 | REI 120 | EI 120 | EI 60 | RE 30 |
| B | R 120 | R 30 | REI 60 | EI 60 | EI 30 | RE 30 |
| C | R 60 | R 15 | REI 60 | EI 30 | EI 15 | RE 15 |
| D | R 30 | – | REI 30 | EI 30 | – | – |
| E | – | – | – | – | – | – |
Osobno, w § 232 WT, określono klasę elementów oddzielenia przeciwpożarowego (ściany i stropy dzielące strefy pożarowe): REI 240 dla klasy A, REI 120 dla klas B i C, REI 60 dla klas D i E. Drzwi w takich ścianach muszą mieć klasę o połowę niższą (np. EI 60 w ścianie REI 120).
Tabela ma charakter poglądowy – w WT jest szereg wyjątków (np. obniżenie klasy dla budynków jednokondygnacyjnych, wymagania dla klatek schodowych, garaży, kotłowni). Decyduje projekt budowlany i uzgodnienie z rzeczoznawcą ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych.
Przejścia instalacyjne – najczęściej pomijany element
Każda rura, kabel czy kanał wentylacyjny przechodzący przez ścianę lub strop tworzy otwór, który niweczy klasę odporności ogniowej całej przegrody – chyba że zostanie prawidłowo uszczelniony. § 234 WT mówi wprost:
- przepusty instalacyjne w elementach oddzielenia przeciwpożarowego muszą mieć klasę odporności ogniowej (EI) równą klasie tych elementów – w praktyce EI 120 w budynkach klasy B i C;
- przepusty o średnicy powyżej 4 cm w ścianach i stropach pomieszczeń zamkniętych o klasie co najmniej EI 60 / REI 60 (nawet gdy nie są oddzieleniem przeciwpożarowym) muszą mieć klasę EI tych ścian i stropów;
- przejścia kanałów wentylacyjnych wymagają klap odcinających lub obudowy o klasie EIS równej klasie przegrody.
Kołnierz ogniochronny – uszczelnienie rury palnej w klasie do EI 120
Przejście kablowe uszczelnione pianką ogniochronną
Do uszczelniania przejść służą kołnierze i opaski ogniochronne (rury palne z PVC, PP, PE), masy i pasty pęczniejące (kable, rury stalowe w izolacji), pianki ogniochronne (przejścia kablowe o nieregularnych kształtach) oraz wełna mineralna z powłoką (duże przejścia kombinowane). Każdy z tych systemów ma w dokumencie odniesienia tabelę: przegroda (ściana / strop, grubość, materiał) → instalacja (rodzaj, średnica) → osiągana klasa EI. Produkt „ma EI 120” tylko w tych konfiguracjach, które są w tej tabeli.
Jak czytać klasę na etykiecie i w dokumencie odniesienia
Sprawdź w projekcie wymaganą klasę przegrody (np. ściana oddzielenia REI 120) – to jest klasa docelowa przejścia.
Ustal typ i grubość przegrody (beton, mur, płyta g-k, grubość) – dokumenty odniesienia rozróżniają np. ścianę lekką 100 mm i strop betonowy 150 mm.
Ustal parametry instalacji: materiał rury (stal, PVC, PP, PE, wielowarstwowa), średnica zewnętrzna, grubość ścianki, ewentualna izolacja, wiązka kabli i jej wymiary.
W KOT / ETA producenta znajdź wiersz odpowiadający tej konfiguracji i odczytaj klasę – EI 120 oznacza, że oba kryteria (E i I) są spełnione przez 120 minut. Zapis E 120 / EI 60 oznacza, że szczelność utrzymuje się 120 minut, ale izolacyjność tylko 60 – takie przejście spełnia wymóg EI 60, nie EI 120.
Po montażu oznacz przejście metryczką (typ systemu, klasa, data, wykonawca) – wymagają tego zarówno dokumenty odniesienia, jak i odbiory PSP.
Metryczka identyfikująca system, klasę i wykonawcę – ostatni krok każdego przejścia PPOŻ
Klasa odporności ogniowej a reakcja na ogień – nie mylić
Odporność ogniowa (R, E, I – w minutach) dotyczy elementów budynku. Reakcja na ogień to zupełnie inna klasyfikacja – według PN-EN 13501-1 opisuje wyroby i materiały literami A1, A2, B, C, D, E, F z dodatkami s1–s3 (dym) i d0–d2 (płonące krople). Wełna mineralna ma klasę A1 (niepalna), ale sama nie ma „EI” – klasę EI uzyskuje dopiero przejście wykonane z wełny i masy ogniochronnej zbadane jako całość. Na kartach produktów w naszym sklepie podajemy oba parametry, gdy dotyczą wyrobu.
Najczęstsze pytania
Co oznacza EI 120?
Element lub uszczelnienie przejścia przez 120 minut zachowuje szczelność ogniową (E – brak przedostawania się płomieni i gorących gazów) oraz izolacyjność ogniową (I – przyrost temperatury po stronie nieogrzewanej nie przekracza 140 °C średnio i 180 °C punktowo).
Czym różni się REI 120 od EI 120?
REI dotyczy elementów nośnych (stropy, ściany nośne) i dodaje kryterium nośności R. EI stosuje się do elementów nienośnych – ścian działowych, przejść instalacyjnych, drzwi, klap.
Czy przejście instalacyjne musi mieć taką samą klasę jak ściana?
Tak – w elementach oddzielenia przeciwpożarowego przepusty muszą mieć klasę EI równą klasie przegrody (§ 234 WT). W innych ścianach i stropach o klasie ≥ EI 60 obowiązek dotyczy przepustów o średnicy powyżej 4 cm.
Skąd wiadomo, jaką klasę ma konkretny kołnierz lub masa ogniochronna?
Z dokumentu odniesienia: Krajowej Oceny Technicznej (KOT), Europejskiej Oceny Technicznej (ETA) lub raportu klasyfikacyjnego. Klasa zależy od przegrody, rodzaju i średnicy instalacji – ten sam kołnierz może mieć EI 120 na stropie betonowym i EI 60 w ścianie lekkiej.
Co oznacza R 120 dla konstrukcji stalowej?
Słup lub belka muszą przenosić obciążenia przez 120 minut pożaru standardowego. Nieosłonięta stal traci nośność już po kilkunastu minutach, dlatego wymaga zabezpieczenia farbą pęczniejącą, natryskiem lub płytami o grubości dobranej do masywności profilu.
Powiązane poradniki
- Zabezpieczenie ogniochronne konstrukcji stalowej do R 120 – farba pęczniejąca, natrysk czy płyty?
- Przejścia rur palnych PVC, PP i PE przez ściany i stropy – kołnierz czy opaska ogniochronna?
- Bierna ochrona przeciwpożarowa budynku – przegląd systemów i produktów