W skrócie: Oznaczenia butów roboczych pochodzą z norm EN ISO 20345 (obuwie bezpieczne, z podnoskiem 200 J) i EN ISO 20347 (obuwie zawodowe, bez podnoska). Litera S oznacza but z podnoskiem, O – bez. S1 ma zamkniętą piętę, jest antyelektrostatyczny (A) i amortyzuje piętę (E). S1P ma dodatkowo wkładkę antyprzebiciową, a S3 – jeszcze cholewkę odporną na wodę i podeszwę z bieżnikiem. Litery S i L po klasie (S3S, S3L) mówią, jaką niemetalową wkładkę ma but. SRC to antypoślizg według starszej wersji normy z 2011 r., a ESD – obuwie do stref chroniących elektronikę. W sklepie: buty robocze.
W tym poradniku
Jak czytać oznaczenie na bucie roboczym
Na języku albo wewnątrz cholewki buta roboczego jest wszywka z normą, klasą i dodatkowymi symbolami, np. EN ISO 20345:2022 S3S SR FO. Czytasz ją od lewej:
- numer normy i rok – według której wersji but przebadano: 2011 albo 2022,
- klasa – S (z podnoskiem) albo O (bez podnoska) z cyfrą od 1 do 7, czasem z literą P, L lub S przy wkładce antyprzebiciowej,
- symbole dodatkowe – np. SR (antypoślizg), FO (podeszwa odporna na oleje), HRO (podeszwa odporna na gorące podłoże), CI (izolacja od zimna).
Każdy symbol dotyczy konkretnej części buta: podnoska, wkładki, podeszwy, pięty albo cholewki
Klasy obuwia bezpiecznego S – tabela (EN ISO 20345:2022)
Każda kolejna klasa zawiera wymagania poprzedniej. Podnosek – stalowy, kompozytowy albo aluminiowy – zawsze wytrzymuje uderzenie 200 J i nacisk 15 kN.
| Klasa | Co zawiera | Do czego |
|---|---|---|
| SB | podnosek 200 J – wymagania podstawowe | rzadko spotykana sama, to podstawa pozostałych klas |
| S1 | SB + zamknięta pięta, właściwości antyelektrostatyczne (A), absorpcja energii w pięcie (E) | suche pomieszczenia: magazyn, warsztat, hala |
| S1P / S1PL / S1PS | S1 + wkładka antyprzebiciowa | jak S1, gdy na podłodze leżą gwoździe, wkręty, ścinki |
| S2 | S1 + cholewka odporna na przenikanie i wchłanianie wody (WPA) | wilgoć, bez ryzyka przebicia podeszwy |
| S3 / S3L / S3S | S2 + wkładka antyprzebiciowa + podeszwa z bieżnikiem | budowa, prace na zewnątrz – najczęściej wybierana klasa |
| S4 / S5 | buty w całości z gumy lub tworzywa (kalosze); S5 z wkładką i bieżnikiem | woda, błoto, przemysł spożywczy |
| S6 | S2 + wodoodporność całego buta (WR) | długa praca w wilgoci |
| S7 / S7L / S7S | S3 + wodoodporność całego buta (WR) | budowa przy złej pogodzie, prace ziemne |
Klasy S6 i S7 doszły w wersji normy z 2022 r. – wcześniej wodoodporność całego buta oznaczało się tylko symbolem dodatkowym, np. S3 WR.
Litery przy wkładce antyprzebiciowej (od 2022 r.):
- P – wkładka metalowa (stalowa),
- PL – wkładka niemetalowa badana gwoździem o średnicy 4,5 mm,
- PS – wkładka niemetalowa badana cieńszym gwoździem, 3 mm – lepiej chroni przed cienkimi gwoździami i drutami.
W klasach S3, S5 i S7 litery P się nie dopisuje: samo S3 oznacza wkładkę metalową, a S3L i S3S – niemetalową. W butach badanych według normy z 2011 r. samo S3 może oznaczać także wkładkę niemetalową – wtedy rodzaj wkładki znajdziesz w opisie producenta.
S1P czy S3? S3 czy S3S?
S1P czy S3 – oba buty mają podnosek i wkładkę antyprzebiciową. Różnica dotyczy wody i podeszwy: S3 ma cholewkę odporną na wodę (WPA) i podeszwę z bieżnikiem, a S1P nie musi ich mieć. S1P bywa lżejszy i bardziej przewiewny, często z siateczką, więc sprawdza się w halach i latem. S3 wybierz na budowę, w teren i na jesień.
S3 czy S3S – to ta sama klasa, różni się tylko wkładka antyprzebiciowa. Według normy z 2022 r. S3 ma wkładkę stalową, S3S – niemetalową badaną gwoździem 3 mm, a S3L – niemetalową badaną gwoździem 4,5 mm. Wkładki niemetalowe są lżejsze, bardziej giętkie i nie przewodzą zimna.
Przykłady z naszej półki: półbuty LIGHT S1P, półbuty SPINNER LOW S3S i trzewiki THURO HIGH S3.
Buty robocze bez podnoska – obuwie zawodowe O (EN ISO 20347)
Buty robocze bez podnoska to obuwie zawodowe według EN ISO 20347. Klasy mają te same wymagania co obuwie bezpieczne, tylko z literą O zamiast S i bez ochrony palców:
| Klasa | Co zawiera | Odpowiednik z podnoskiem |
|---|---|---|
| OB | wymagania podstawowe | SB |
| O1 | zamknięta pięta, A, E | S1 |
| O2 | O1 + cholewka odporna na wodę (WPA) | S2 |
| O3 / O3L / O3S | O2 + wkładka antyprzebiciowa + podeszwa z bieżnikiem | S3 |
| O4–O7 | buty gumowe i wodoodporne | S4–S7 |
Obuwie bez podnoska sprawdza się tam, gdzie nie ma ryzyka zgniecenia palców. Noszą je np. kierowcy, serwisanci i ogrodnicy, a także dekarze, którym podnosek przeszkadza przy pracy na dachu. Jakie obuwie jest obowiązkowe na danym stanowisku, ustala pracodawca na podstawie oceny ryzyka zawodowego.
Przykłady: półbuty DEFENDER LOW OB – bez podnoska i bez wkładki, oraz trzewiki dekarskie ROOFER O3S – bez podnoska, ale z niemetalową wkładką antyprzebiciową.
Buty robocze z blachą czy z podnoskiem kompozytowym?
„Buty z blachą” to potoczna nazwa butów z podnoskiem stalowym. Podnoski stalowe, aluminiowe i kompozytowe (z włókien szklanych, węglowych lub tworzyw) przechodzą to samo badanie: uderzenie 200 J i nacisk 15 kN. Różnią się wagą i zachowaniem w pracy:
| Cecha | Podnosek stalowy („blacha”) | Podnosek kompozytowy |
|---|---|---|
| Ochrona palców | 200 J / 15 kN | 200 J / 15 kN |
| Waga | cięższy | lżejszy – stąd „buty robocze lekkie” |
| Zimno i ciepło | przewodzi – zimą chłodzi palce | nie przewodzi |
| Bramki z wykrywaczem metalu | wykrywany | niewykrywany |
| Kształt | cieńszy, smuklejszy nosek | grubszy, bardziej zaokrąglony nosek |
| Po mocnym uderzeniu | może się odkształcić – but do wymiany | może pęknąć w środku – but do wymiany |
Buty robocze „bez metalu” mają podnosek kompozytowy, niemetalową wkładkę antyprzebiciową i żadnych metalowych okuć. Wybierają je osoby, które często przechodzą przez bramki z wykrywaczem metalu albo pracują zimą na zewnątrz. W sklepie podnosek stalowy mają np. THURO LOW S1 i THURO HIGH S3, a kompozytowy – SPINNER LOW S3S i FORMEN LOW S3S ESD.
Antypoślizg: co znaczy SRC i SR
SRC to oznaczenie z normy EN ISO 20345:2011. Podeszwa przeszła dwa badania antypoślizgowe: na płytce ceramicznej z roztworem detergentu (SRA) i na stali z gliceryną (SRB). W wersji z 2022 r. tych symboli już nie ma:
- badanie na płytce ceramicznej z detergentem jest obowiązkowe dla każdego buta i nie ma osobnego symbolu,
- SR oznacza dodatkowe badanie na płytce ceramicznej z gliceryną – podeszwa trzyma się na tłustych i oleistych posadzkach,
- badanie na stali z gliceryną usunięto.
Buty z oznaczeniem SRC wciąż są w sprzedaży i są w pełni legalne. Przebadano je według normy z 2011 r., a certyfikat typu UE wydaje się maksymalnie na 5 lat. Porównując dwa modele, pamiętaj, że „S3 SRC” i „S3S SR” to wyniki różnych badań.
Dodatkowe oznaczenia na butach roboczych
| Symbol | Znaczenie |
|---|---|
| A | obuwie antyelektrostatyczne, opór 0,1–1000 MΩ – obowiązkowo w klasach S1–S7 |
| E | absorpcja energii w pięcie – amortyzuje kroki i zeskoki |
| WPA | cholewka odporna na przenikanie i wchłanianie wody |
| WR | wodoodporny cały but |
| FO | podeszwa odporna na oleje i paliwa – od 2022 r. wymaganie dodatkowe, nie podstawowe |
| HRO | podeszwa odporna na kontakt z gorącym podłożem (badanie w 300 °C) |
| CI / HI | spód buta izolowany od zimna / od ciepła |
| M | ochrona śródstopia |
| AN | ochrona kostki |
| CR | cholewka odporna na przecięcie |
| SC | nosek odporny na ścieranie, np. przy pracy w klęku |
| LG | podeszwa przystosowana do pracy na drabinie |
| C | obuwie przewodzące, opór poniżej 0,1 MΩ |
Pracujesz przy olejach i paliwach? W butach według normy z 2022 r. szukaj symbolu FO – sama klasa S3 już go nie gwarantuje.
A, ESD i buty robocze dla elektryka
Te trzy pojęcia często się myli, a chronią przed czymś innym:
- A – obuwie antyelektrostatyczne (0,1–1000 MΩ) odprowadza ładunki z ciała, żeby nie iskrzyło. Jest ważne przy pyłach i oparach palnych. Nie chroni przed porażeniem prądem.
- ESD (EN 61340-5-1) ma węższy zakres oporu, zwykle 0,1–35 MΩ. Służy w strefach, w których ładunek może uszkodzić elektronikę: montaż płytek, serwis, laboratoria. But ESD jest jednocześnie antyelektrostatyczny.
- Obuwie elektroizolacyjne (dielektryczne) według EN 50321, w klasach 00 i 0, izoluje od prądu przy pracach pod napięciem. Zwykłe buty S3 ani ESD nie są dielektryczne.
Jakie buty robocze dla elektryka? Do prac pod napięciem – tylko obuwie elektroizolacyjne według EN 50321, dobrane do napięcia. Do prac instalacyjnych bez napięcia wybiera się najczęściej S3 z podnoskiem kompozytowym i niemetalową wkładką, a do pracy z elektroniką – obuwie ESD, np. FORMEN LOW S3S ESD. Pełny wybór: obuwie antystatyczne ESD.
Jakie buty robocze wybrać
| Praca | Klasa i cechy | W sklepie |
|---|---|---|
| Budowa, prace ziemne, teren | S3 (S3S / S3L), najlepiej trzewik; przy błocie i wodzie S7 albo WR | trzewiki robocze |
| Hala, magazyn, warsztat – sucho | S1 albo S1P, przewiewne półbuty | półbuty robocze |
| Upał, praca latem w pomieszczeniach | S1 / S1P z siateczką, sandały S1 | sandały robocze |
| Zima, praca na zewnątrz | S3 ocieplane, symbol CI, podnosek kompozytowy | buty robocze zimowe |
| Woda, błoto, przemysł spożywczy | kalosze S4 / S5 albo OB | kalosze i chodaki |
| Elektronika, strefy ESD | ESD + klasa S1–S3 | obuwie ESD |
| Bez ryzyka zgniecenia palców | OB, O1, O3 – bez podnoska | DEFENDER LOW OB |
Buty robocze letnie to najczęściej S1 lub S1P z przewiewną cholewką albo sandały, np. sandały SOFTER S1. Nie mają cholewki odpornej na wodę, więc nie nadają się na mokre podłoże. Buty robocze zimowe mają ocieplenie i zwykle klasę S3, np. trzewiki PIONIER HIGH WINTER S3S. Najcieplejsze są modele z symbolem CI i podnoskiem kompozytowym.
Rozmiar butów roboczych sprawdzaj po południu, gdy stopa jest największa, i w skarpecie, w której pracujesz – skarpety robocze. Przed palcami powinien zostać ok. 1 cm luzu – palce nie mogą dotykać podnoska. Wkładkę wymieniaj tylko na taką, którą producent dopuszcza do danego modelu: certyfikat EN ISO 20345 obejmuje but razem z wkładką (wkładki i sznurowadła).
Najczęstsze pytania
Co oznacza S1P na butach roboczych?
S1P to obuwie bezpieczne z podnoskiem 200 J, zamkniętą piętą, właściwościami antyelektrostatycznymi (A), absorpcją energii w pięcie (E) i wkładką antyprzebiciową (P). Nie musi mieć cholewki odpornej na wodę ani podeszwy z bieżnikiem – to mają buty S3.
Co jest lepsze: S1P czy S3?
To zależy od pracy. S3 ma dodatkowo cholewkę odporną na wodę i podeszwę z bieżnikiem, więc lepiej sprawdza się na budowie i na zewnątrz. S1P jest zwykle lżejszy i bardziej przewiewny – dobry do hal i na lato.
Czym różni się S3 od S3S?
Według EN ISO 20345:2022 S3 ma metalową wkładkę antyprzebiciową, a S3S – niemetalową, badaną cieńszym gwoździem (3 mm). Pozostałe wymagania są takie same.
Co znaczy SRC na butach?
SRC to oznaczenie antypoślizgowe z normy EN ISO 20345:2011: podeszwa przeszła badanie na płytce ceramicznej z detergentem i na stali z gliceryną. W normie z 2022 r. zastąpiło je badanie obowiązkowe i dodatkowy symbol SR.
Co oznacza O1 na butach roboczych?
O1 to obuwie zawodowe bez podnoska według EN ISO 20347, z zamkniętą piętą, właściwościami antyelektrostatycznymi i absorpcją energii w pięcie. To odpowiednik S1 bez ochrony palców.
Czy buty ESD chronią przed porażeniem prądem?
Nie. Buty ESD i antyelektrostatyczne odprowadzają ładunki elektrostatyczne. Przed porażeniem chroni tylko obuwie elektroizolacyjne według EN 50321.
Czy buty z blachą są lepsze niż z podnoskiem kompozytowym?
Chronią palce tak samo – oba podnoski przechodzą badanie 200 J i 15 kN. Kompozyt jest lżejszy i nie przewodzi zimna, stal jest cieńsza i daje smuklejszy nosek.
Buty robocze w sklepie
Półbuty THURO LOW S1 StalcoS1 · podnosek stalowy
Półbuty LIGHT S1P StalcoS1P · podnosek stalowy
Półbuty SPINNER LOW S3S Stalco PerfectS3S · podnosek kompozytowy
Trzewiki THURO HIGH S3 StalcoS3 · podnosek stalowy
Półbuty FORMEN LOW S3S ESD Stalco PerfectS3S ESD · podnosek kompozytowy
Półbuty DEFENDER LOW OB Stalco PerfectOB · bez podnoska